Breng rust, emotie en karakter in je interieur met fine art portretten en kunstwerken
die blijven spreken, iedere dag opnieuw.
Petra Mwaro, fotograaf in Almere
Een op de drie daklozen is een vrouw.
Meer dan de helft ervan is misbruikt of mishandeld door een (ex) partner of familielid.
Het zijn schokkende cijfers.
Daklozen vrouwen willen zo onzichtbaar mogelijk zijn en verschuilen zich in de portieken van de stad.
ONZICHTBAAR BESTAAN, in opdracht voor Veilig Samen Leven. 2024-2025
Als fotograaf wil ik een verhaal door beeld vertellen. Toen ik de oproep van Veilig Samen Leven las, en me verdiepte in dak en thuisloosheid in Nederland, trof het lot van deze vrouwen me erg. Juist omdat hun situatie en omstandigheden anders zijn dan bij mannen. Juist ook omdat vrouwelijke dak en thuisloosheid veelal langer verborgen blijft. En omdat de rauwe kant van het bestaan op straat botst met het klassieke beeld van de vrouw. Ik wist direct – hier wil ik een verhaal over vertellen.
Voor dit project heb ik gekozen voor het portretteren van vijf dakloze vrouwen. Mijn doel en opzet is om hen niet alleen in hun dagelijkse, veelal anoniemen bestaan vast te leggen, in stemmig en soms abstract zwart-wit, maar ook als krachtig persoon middels een trots, in kleur, portret. Zo wil ik onderstrepen dat dakloosheid niet haar identiteit is, maar een situatie waarin ze zich bevindt .
Daklozen, en zeker de vrouwen, zijn op straat weinig zichtbaar. Daarom heb ik als fotograaf willen spelen met de (on)zichtbaarheid van deze vrouwen. De reportage-serie is een artistieke vertaling van hun dagelijkse strijd om (niet) gezien te worden. Door in de fotobeelden te spelen met schaduwen accentueer ik hoe de vrouwen zich schuilhouden om zichzelf te beschermen tegen onveilige situatie of ongewenste ervaringen. Licht en donker spelen hier een belangrijke rol. Daarnaast heb ik er voor gekozen om beelden te maken via reflecties of doorkijkjes. Deze geven niet alleen een vervormd beeld, maar symboliseren daardoor ook direct hoe de samenleving hen ziet: fragmentarisch, onvolledig, en vaak slechts als een weerspiegeling zonder de persoon erachter echt te zien. Bovendien geven de beelden een gevoel van leegte en eenzaamheid, een strijd die de vrouwen op de straat dagelijks voeren.
Voordat ik aan dit project begon had ik de kans om zelf dak of thuisloos te worden volledig uitgesloten. Inmiddels weet ik wel beter, als de omstandigheden juist zijn is gewoon alles mogelijk. Ik hoorde een van de dames van de opvang van het Leger Des Heils zeggen dat zelfs de directeur van de bank client was geweest. Je verliest je baan, wordt ziek, je relatie beëindig, je wordt mishandeld, je huurcontract eindigt, je huis brandt af, je bent slachtoffer van de toeslagaffaire: het zijn allemaal ingrediënten om dakloos te worden en ook die je niet volledig zelf in de hand hebt. “Zelf heb ik gelukkig een vangnet, dus het is voor mij bijna ondenkbaar om zo maar op straat terecht te komen. Maar de stap van ‘huis, via caravan, naar auto, naar straat’ is sneller gemaakt dan gedacht.”
In Nederland is een op de drie daklozen een vrouw. De meesten van hen slapen bij familie of vrienden op de bank, of slapen op meerdere plekken. Maar er zijn ook vrouwen die elke dag buiten moeten slapen. En dat is niet zonder risico. Ik mocht een avond mee met Bianca, en we gingen naar het park waar ze lang een vaste slaapplaats onder ‘haar’ boom had. Ik wilde er zo snel mogelijk weg. Ik voelde me in het donker vreselijk kwetsbaar en onveilig. En ik realiseerde me: Bianca en al die andere vrouwen kunnen niet zo maar weg.”
Nu zou je denken dat vrouwen die bij anderen op de bank slapen het beter voor elkaar hebben. Helaas is dit niet perse waar. Saskia woonde bij een hulpbehoevende man in nadat ze uit een gewelddadige relatie kwam. Toen ze hieraan begon wist ze niet dat deze man agressief was en een verleden had van mishandeling. Hij vertelde haar regelmatig dat ze moest vertrekken, wat uiteindelijk ook gebeurde toen hij kwam te overlijden.
Als 1/3 van de dakloze mensen vrouw is waarom zie je dit dan niet terug op straat? Het antwoord hierop is niet zo eenduidig. De schaamte onder deze vrouwen is heel groot, ze blijven dan ook liever in de anonimiteit en willen niet opvallen. Daarnaast blijven de meeste van deze vrouwen zich goed verzorgen waardoor ze niet het stereotype uiterlijk hebben.
De meeste dakloze vrouwen die zichtbaar zijn, zijn meestal verslaafd en/of hebben een psychische stoornis. Het beeld van deze vrouwen bevestigt dan ook vaak alle voordelen die we hebben, en die ik ook had voordat ik aan dit project begon, over aan dak en thuisloosheid
Laura kreeg in haar jeugd te maken met verkrachtingen wat uiteindelijk leiden tot een burn-out. Daarna raakte ze verslaafd werd dakloos en werd ze gescheiden van haar dochter. Als slot volgde ook nog een psychose. In veel gesprekken die ik had met dakloze vrouwen speelt misbruik of mishandeling een rol. Vaak is het de aanleiding voor vrouwen om dak of thuisloos te worden, direct of indirect.
Mijn serie is klaar, maar hoe nu verder. Deze vrouwen hebben mij verbaasd door hun positiviteit, diep geraakt met hun schrijdende verhalen en mij zoveel nieuwe inzichten gegeven. Ik hoop dat ik door middel van mijn serie het lot van deze onzichtbare vrouwen kan beïnvloeden en het een klein beetje beter kan maken.
Gepubliceerd in PF 2025#1
Voor MIRROR MIRROR magazine
MIRROR MIRROR WHAT IS YOUR FANATASY?
Er was eens een groep creatieven die de mystieke sprookjeswereld omzette in een eigentijdse beauty- en fashionshoot. Heldinnen uit fameuze volksvertellingen kregen een make-over, met als resultaat een serie fantasierijke portretten waarbij nostalgie en moderne technieken – zoals AI – versmelten. Het werk is een ode aan MIRROR MIRROR en ik hoop dat deze serie de verbeeldingskracht van de lezer aan het werk zal zetten, net zoals sprookjes dat al eeuwenlang doen.
Fotografie & Concept: Petra Mwaro
Vrij werk 2022 Candy kids
De wereld van een kind, daar waar alles kan en fantasieën grenzeloos zijn.
Ik hou van het vastleggen en werken met deze wereld.
Een kinderwereld waarin alles kan!
Waar bloemen, ijsjes zijn, waar je door het oog van de lolly kruipt, en een zure mat verandert in een tong.
Deze fotoserie heeft een typische Petra-stijl, ietwat surrealistisch maar met een boodschap en rechtuit.
Kenmerken waar mijn werk om bekend staan.
Dit beeldverhaal is ontstaan uit een behoefte te ontsnappen uit de realiteit van nu. De oneerlijkheid van deze wereld.
Waar geluk en angst, arm en rijk, oorlog en geboorte naast elkaar moeten bestaan.
Met deze serie hoop ik een glimlach op jouw gezicht te kunnen toveren.
Ik wens dat deze serie de negatieve berichtgevingen op deze wereld een beetje doen vergeten.
Want als dit kan in de wereld van een kind, dan kan het toch in een ieders wereld?
Verhalen van Harculo 2022 door De Stad Verbeeldt
Voor de opdracht Verhalen van Harculo heb ik me door het gebouw zelf laten inspireren. In een reeks beelden schetst ik mijn kijk op het verleden, heden en toekomst van de voormalige IJsselcentrale en de rol van energie in die tijden. De verhalen van de mensen die hier voorheen werkten, waren daarbij een belangrijke inspiratiebron. Zo komt de hechte gemeenschap en de verbondenheid van de werknemers naar voren in ‘Trots’.
Sodeju, wat heeft Petra, visual artist van de eerste categorie, dat goed gedaan
“Petra Mwaro-Jansen is een van de drie professionals van wie het werk te zien is op de expositie Verhalen van Harculo in de voormalige IJsselcentrale in Harculo. Zij heeft zich door de restanten van de gebouwen laten inspireren in een poging om het verleden visueel tot leven te wekken.
Sodeju, wat heeft Petra, visual artist van de eerste categorie, dat goed gedaan. Het zijn visuele constructies met uit de werkelijkheid geplukte beeldelementen, die ze inzet in haar eigen surreële wereld. Achter haar computer manipuleert ze, deconstrueert en voegt ze toe, en altijd met gevoel voor schoonheid en aandacht voor het detail. Ze slaagt erin het verleden van de Harculose werkgemeenschap op te roepen en dat met de toekomst te verbinden.
Eén beeld is nu al iconisch: dat van het meisje dat met gesloten ogen in een windmolentje blaast. Er gaat een enorme kracht van uit: het gemanipuleerde beeld, de kleurstelling, de subtiele plooien in het blauwe bloesje, de concentratie die het blazen van het meisje eist, het bolle wangetje en de verstilling die je als argeloze kijker ervaart. Een overdonderende kijkervaring.
Petra Mwaro-Jansen voegt in haar visuele constructies laag voor laag toe, soms wel twintig keer. De kijker raakt in verwarring door het gebruik van al die metaforen en symbolen: wat doet die vogel daar op die schoorsteen, wat doen de bladeren daar in de kantine? En sloop daar niet een rat weg? Ho, wacht eens even: dat meisje blaast zo hard ze kan en zet zo het speelgoedmolentje in beweging. Maar … maar het haar wappert precies de andere kant op: Jan de wind komt duidelijk uit een andere richting. Het meisje blaast tegen de wind in. Je moet maar durven, dapper meisje! En herkenbaar ook. Wie heeft niet ooit hetzelfde gedaan en dat dartele spel met de wind gespeeld?”
“Wat weet jij er nu van!? Ben jíj ooit gediscrimineerd?”
Afstudeerproject 2020
“Wat weet jij er nu van!? Ben jíj ooit gediscrimineerd?” Deze woorden van mijn 20-jarige dochter sneden door mijn ziel. En nog steeds kan ik mij haar gezicht als de dag van gisteren herinneren toen ze dit tegen mij zei.
Voor mij was discriminatie tot dan toe een ver-van-mijn-bedshow en in mijn onnozelheid en onwetendheid had ik er nooit bij stilgestaan dat het haar wél zou overkomen. Zelfs het feit dat haar vader, mijn man, uit Kenia komt, heeft mij nooit hierbij eerder doen stilstaan.
Met mijn blanke achtergrond en ervaringen is het bijna onmogelijk te voelen wat zij voelt. Tijdens discussie over bijvoorbeeld Zwarte Piet stuitte dit ook wel eens op onbegrip als ik de Nederlandse traditie verdedigde. Maar wat steeds terugkeerde was het terechte verwijt dat ik me niet in haar kon verplaatsen omdat ik discriminatie niet zelf meemaak. Wat ik wel meemaakte en zag, was haar verdriet en de boosheid. En ook bij mij groeide het gevoel daar iets mee te moeten doen. Samen met mijn dochter nam ik deel aan Black Lives Matter-protesten. En daar zag ik bevlogen jongeren die op een heel ingetogen maar vastberaden manier hun stem lieten horen.
Hieruit is mijn fotoserie STIL PROTEST ontstaan.
Met deze actuele en relevante fotoserie heb ik de onderdrukking en het monddood maken van jongeren willen verbeelden en tegelijkertijd willen refereren naar de “I can’t breath’-kreet van George Flloyd toen agenten hem zo hardhandig neer drukten, dat hij later overleed.
Voor de shoot ben ik op zoek gegaan naar Almeerse jongeren die zich persoonlijk geraakt voelen door de huidige situatie. Hun emotionele betrokkenheid is duidelijk voelbaar en zichtbaar in hun houding en oogopslag. Tijdens het fotograferen vroeg ik hen de emotie te tonen die zij voelen bij discriminerende opmerkingen. We bespraken wat discriminatie met hen doet in het dagelijks leven en hoe ze er mee omgaan. Voor veel van hen riep die herinnering boosheid op, maar ook verdriet en vastberadenheid.
De indringende blik waarmee deze jongvolwassenen in de camera kijken is intens en ik hoop dat de kijker de geportretteerde recht in de ogen durft te kijken.
Discriminatie gaat niet over één kleur, maar treft velen. Daarom heb ik er ook bewust voor gekozen de fotoserie in kleur te fotograferen, om te onderstrepen dat het ons allemaal kan treffen. Hoewel deze fotoserie in eerste instantie niet is bedoeld om een maatschappelijk vraagstuk aan de kaak te stellen of een discussie aan te zwengelen, zou dat wel een heel mooie bijkomstigheid zijn. Ik hoop dat de fotoserie je tot nadenken stemt.
https://pf.nl/petra-mwaro-stil-protest/
